\  Badania E-edukacja \  0 komentarzy

O umiędzynarodowieniu szkół wyższych – książka – Czas internacjonalizacji II

Temat umiędzynarodowienia musi pojawić się jako główny wątek dyskusji o przyszłości szkolnictwa wyższego w Polsce a także o budowaniu konkurencyjności polskiej gospodarki. Wspólnie z dr Bianką Siwińską miałem zaszczyt redagować tę publikację. Miałem też okazję przygotować jeden rozdział, który poświęcam przyszłości szkolnictwa wyższego, ze szczególnym uwzględnieniem technologii oraz cyfrowej transformacji, w tym zastosowania wirtualnej rzeczywistości.

Jeśli interesuję Cię ten rozdział. Zapraszam do lektury. Jeśli chcesz go zacytować. Oto prawidłowa referencja.

G. Mazurek, Współczesne trendy w globalnej edukacji i ich wpływ na umiędzynarodowienie szkół wyższych wybrane aspekty w: G.Mazurek, B. Siwińska, Czas internacjonalizacji 2, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa, 2017, s. 45-59

Cała książka jest dostępna w księgarni internetowej Elipsa.

A poniżej tekst wstępu, z krótkim opisem każdego rozdziału.

Czy umiędzynarodowienie szkoły wyższej to cel czy środek do jego osiągnięcia? To paradoksalnie niełatwe w odpowiedzi pytanie należy sobie zadać szczególnie teraz, gdy polskie szkolnictwo wyższe ulega dynamicznym zmianom determinowanym zarówno przez globalne trendy – w szczególności globalizację i wirtualizację, instytucje – w tym ministerstwa i agendy rządowe oraz oddziałujące bezpośrednio na każdy podmiot instrumenty prawne, finansowe ale również rynkowe.

Umiędzynarodowienie, choć bardzo różnie rozumiane i definiowane,  jest traktowane już dość powszechnie jako kluczowy element rozwoju szkoły wyższej – dającej jej prestiż, rozpoznanie na mapie światowej nauki, szeroko rozumianą atrakcyjność, a także przychody. Te fundamentalne kwestie pozwalają sądzić, że tematyka umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego domagać się będzie coraz większego zainteresowania, a niniejsza książka jest właśnie przyczynkiem do podkreślania roli jaką ten fenomen odgrywa we współczesnym szkolnictwie wyższym.

Główną cechą drugiej edycji „Czasu internacjonalizacji”, – książki którą oddajemy w twoje ręce Drogi Czytelniku jest przede wszystkim różnorodność – w tym tomie 22 autorów z 20 ośrodków akademickich i instytucji związanych ze szkolnictwem wyższym zaprezentowało teksty przeglądowe, analityczne, badania własne, studia przypadku. Różnorodność tekstów i tematów udowadnia jak szerokim tematem jest internacjonalizacja, jako dotyka nie wertykalnie ale horyzontalnie sferę organizacyjną uczelni – przeplatając się i wnikając w praktycznie każdy aspekt funkcjonowania uczelni wyższej. Ta różnorodność form i przygotowanych treści tekstów jest najlepszym wyrażeniem internacjonalizacji – jest ona również wielowątkowa, wieloaspektowa, nietuzinkowa i różnorodna – trudno uchwycić jej jednoznaczny charakter, natomiast łatwo zauważyć jej wartość dla każdej zaangażowanej instytucji i jednostki.

Pomimo tej wieloobszarowości internacjonalizacji, przygotowane teksty mieszczą się w 3 przyjętych perspektywach:

  • rozwojowej i przyszłościowej – w której poruszamy sprawy fundamentalne dla rozwoju fenomenu internacjonalizacji, nie tylko w ramach „polskiego podwórka”, ale generalnych tendencji i zmian zachodzących w globalnym systemie szkolnictwa wyższego,
  • zarządczej – w której dotykamy problematykę istotną na poziomie bieżącego zarządzania uczelnią oraz procesami umiędzynarodowienia kadry, nauki, administracji czy last but not least studentów.
  • operacyjnej – związanej z realizacją konkretnych, szczegółowych przedsięwzięć – projektów, które mogą, a wręcz powinny być żywą inspiracją dla podejmowania działań w innych jednostkach.

Część pierwszą książki otwiera tekst, w którym autor – prof. Dominik Antonowicz stawia dość kontrowersyjne pytanie: dlaczego nie warto internacjonalizować szkoły wyższej. Autor, w oparciu o badania oraz własne obserwacje przedstawia i rozwija trzy zasadnicze powody takiego stanu myślenia: postrzeganie przez decydentów umiędzynarodowienia jako chwilowej mody w wielowiekowym rozwoju uniwersytetów, któremu nie należy się poddawać; postrzeganiu internacjonalizacji jako źródła generowania przychodów, co też samo przez się jest dla klasycznego uniwersytetu działalnością haniebną. Wreszcie, podkreślanie specyficzności i lokalność prowadzonych badań, co ma z założenia wykluczać konieczność umiędzynarodowienia. Czy taki sposób myślenia da się jednak obronić we współczesnym świecie? Warto zapoznać się z tym materiałem.

Odpowiedzi na zagadnienie sensowności podejmowania działań internacjonalizacyjnych przynieść może kolejny tekst, w którym autor – prof. Grzegorz Mazurek przedstawia potencjalne kierunki rozwoju szkolictwa wyższego w kontekście umiędzynarodowienia, m.in. w oparciu o raporty i analizy pochodzące z takich ośrodków naukowych jak Oxford czy Harvard, a także globalne instytucje akredytujące – EQUIS i AACSB.

Ciekawym wątkiem jest ten poruszany w kolejnym tekście Karoliny Wysockiej – Autorka mierzy się z trudną materią modelu funkcjonowania uniwersytetu i jego wpływu na internacjonalizację uczelni. Czy uniwersytet przedsiębiorczy jest optymalnym modelem sprzyjającym rozwojowi umiędzynarodowienia, jaką rolę odgrywa administracja uczelni w tym rozwoju, jak istotne jest przygotowanie i egzekucja strategii w budowaniu międzynarodowej pozycji?

Nadal aktualnym problemem jest pomiar internacjonalizacji. W artykule Arifa Erkola znajdziemy zarówno przegląd wybranych metod oraz obszarów i jednostek pomiaru internacjonalizacji, jak i wyniki badań empirycznych ukazujących m.in. wskazania ze stron przedstawicieli szkół wyższych tych wskaźników które są rzadziej spotykane – np. jakość dydaktyki nakierowanej na studenta międzynarodowego.

Niezwykle ciekawym i ważnym tematem poruszanym w rozdziale przygotowanym przez Edytę Lachowicz-Santos jest employablity a więc zdolność do bycia zatrudnionym po studiach. Ten wymiar kształcenia jest obecnie – w  dobie ogromnego bezrobocia wśród młodych ludzi w Europie – traktowany jako wyjątkowo ważny i determinujący zmiany w programach i treściach kształcenia w tysiącach szkół wyższych na świecie. Zmiany te są bezpośrednio związane z koniecznością nabywania przez studentów kompetencji współpracy międzykulturowej, którą umożliwia umiędzynarodowienie ścieżki kształcenia oraz samo międzynarodowe środowisko samej uczelni.

Czy warto wyjeżdżać na semestr lub dwa zagranicę? Odpowiedz na to pytanie, oraz refleksję nad tym jak zmienia się postrzeganie wyjazdów zagranicznych przez studentów, absolwentów i pracodawców znajdziemy w tekście Dominiki Janik-Hornik poświęconym m.in. prezentacji wyników badań na studentach uczestniczących w krótkoterminowych intensywnych programach zagranicznych oraz wynikami innych ważnych badań na uczestnikach programu Erasmus. Dowiemy się też jakie kompetencje związane z pobytem zagranicą są kluczowe dla pracodawców.

Innowacyjne metody kształcenia takie jak: problem based learning, student centred learning, design thinking wespół z innowacyjnymi platformami kształcenia tj. MOOCs stały się istotnym elementem uzupełniającym tradycyjną ofertę edukacyjną. Dla wybrancyh uniwersytetów – tj. Stanford czy MIT innowacje te pozwoliły na wykreowanie nowych modeli biznesowych oraz źródeł przychodów opartych o działanie w wirtualnym środowisku na rynkach zagranicznych, bez naruszania specyfiki działań tradycyjnych, a więc kształcenia uniwersyteckiego. Wartościowe przykłady działań w tym zakresie można znaleźć też na polskim rynku o czym traktuje tekst Katarzyny Moerchen.

W drugiej części książki prezentujemy materiały które opisują swoistą instytucjonalną perspektywę zarządczą – ważną w kontekście budowania strategii i planów działania szkoły wyższej.

Dr Jacek Lewicki opisuje niezwykle ważki temat, jakim jest finansowanie nauki i szkolnictwa wyższego i roli umiędzynarodowienia w algorytmie determinującym pozyskiwanie środków publicznych przez uczelnie. Autor przybliża nowe zasady finansowania wskazując równocześnie na zalety i wady nowych rozwiązań.

Ciekawym materiałem jest ten przygotowany przez Mieczysława Pakosza, a poświęcony przeglądowi rynku ukraińskiego –  tak ważnego dla umiędzynarodowienia polskich uniwersytetów. W zaprezentowanym materiale zawarte są wskazówki nie tylko co do wskazywanych środków promocji przydatnych do działań na tym rynku, ale wieloletnich perspektyw i przewidywań rozwoju tego rynku. Spojrzenie na demografię oraz zmiany zachodzące w ukraińskich szkołach wyższych z pewnością będzie intersujące dla władz wielu uczelni w Polsce liczących na stałe zasilenie swoich sal wykładowych studentami z Ukrainy.

Warto spojrzeć na procesy internacjonalizacji szkół wyższych również z innej perspektywy geograficznej – służy temu m.in. tekst J. Gocłowskiej – Bolek poświęcony krajom Ameryki Łacińskiej. Choć w obszarze nauczania na poziomie szkół podstawowych jesteśmy dla krajów tego regionu wzorem, to już w przypadku szkół wyższych to polskie szkolnictwo może się sporo nauczyć i czerpać z doświadczeń takich ośrodków jak Brazylia, Argentyna czy Meksyk.

Umiędzynarodowienie to działalność wybitnie usieciowiona, tj. zależna od współpracy i kooperacji wielu podmiotów, graczy i instytucji. Tekst Sylwii Rutkowskiej prezentuje ogromną rolę jaką w rozwoju tych procesów może pełnić ciało studenckie, w szczególności organizacja Erasmus Students Network funkcjonująca na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Organizacja ta była dwa lata temu wyróżniona jako najlepsza sekcja w Europie – stąd w naszym obowiązku jest zaprezentowanie i propagowanie działań, które zostały tam zainicjowane i przeprowadzone.

Ogromną rolę w budowaniu międzynarodowej pozycji szkoły wyższej ogrywa zaufanie. To można budować zarówno osobistymi kontaktami pomiędzy naukowcami, władzami uczelni czy studentami. Niezbędne jest również budowanie tego zaufania poprzez certyfikacje i akredytacje międzynarodowe. Dr Katarzyna Świerk przedstawia rolę jaką w rozwoju umiędzynarodowienia Uniwersytetu Gdańskiego odgrywa uzyskanie certyfikacji HR Excellence in Research oraz zmiany, jakie nastąpiły w wielu obszarach zarządzana szkołą po wdrożeniu nowego modelu struktury organizacyjnej na Uczelni.

Kontynuację roli i znaczenia międzynarodowych certyfikatów w procesach umiędzynarodowienia można znaleźć w kolejnym tekście autorstwa Joanny Domagały, w którym autorka prezentuje metodologię pomiaru poziomu i jakości umiędzynarodowienia szkoły wyższej opracowanej przez European Consortium for Accreditation in Higher Education (ECAHE), a opierającej się na dwóch filarach: nauczania i uczenia się. Metodologia ta zawiera zarówno standardy ilościowe, jak i inne kryteria, które pozwalają określić realizację umiędzynarodowienia w szkolnictwie wyższym, bez względu na tło kulturowe czy inne uwarunkowania. Celem poddania się takiej ocenie jest także usprawnienie procesów internacjonalizacji oraz nagradzania za najlepsze standardy i praktyki.

Materiałem zamykającym ten rozdział jest bardzo ciekawy wywiad, który Joanna Laskowska z Uniwersytetu Śląskiego przeprowadziła ze studentem zagranicznym Alexisem Angulo. Rzadko kiedy w opracowaniach zwartych możemy spojrzeć na procesy umiędzynarodowienia z perspektywy bezpośredniego odbiorcy tej wartości – studenta. Przygotowany materiał odnosi się do tak fundamentalnych kwestii jak gościnność, integracja studentów zagranicznych ze środowiskiem uczelni czy znaczenie wszelkich form współpracy międzykulturowej pomiędzy studentami, pozwalającymi im zrozumieć jak bardzo się różnimy pozostając równocześnie podobnymi do siebie.

Ostatnia część publikacji przedstawia konkretne studia przypadków – rozwiązań, projektów, przedsięwzięć realizowanych w Polsce, które mogą być inspiracją dla podejmowania działań w innych uczelniach czy instytucjach. Do włodarzy miast w szczególności warto skierować zaproszenie do zapoznania się z doświadczeniami i dorobkiem miasta Lublin w kontekście pozyskiwania studenta zagranicznego oraz zaangażowania władz miasta we współpracę z uczelniami celem umiędzynarodowienia całego środowiska studenckiego w tej metropolii. Materiał ten przygotował dr Mariusz Sagan.

Dla władz uczelni z pewnością ciekawe będzie zapoznanie się z osiągnieciami i projektami uznanych szkół – warto zwrócić uwagę np. na:

– przygotowanej przez Łukasza Wojdygę prezentacji Programu Przygotowującego (foundation year) Politechniki Warszawskiej, traktowanego jako narzędzie służące selekcji najlepszych zagranicznych kandydatów na studia,

–  projekt szkół letnich Politechniki Wrocławskiej, opisanego szczegółowo przez Ewę Mroczek,

–  kompleksowych działań związanych z umiędzynarodowieniem Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu zaprezentowanych przez Magdalenę Kozulę  oraz Jarosława Tomaszewskiego,

– projekty międzynarodowych Politechniki Warszawskiej – ME310 oraz PDP, opartych na zgoła innych od tradycyjnych metodach kształcenia opisanych przez dr Kingę Kurowską,

– systemów rozwijania kompetencji międzykulturowych kadry uczelni na przykładzie działań Uniwersytetu Jagiellońskiego opisanych przez Dorotę Maciejowską.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *